تنش تنگه هرمز و کاهش ذخایر، بازار جهانی گاز را به مرز بحران زمستانی نزدیک کرد
بازار جهانی گاز طبیعی در آستانه فصل سرما با ترکیبی بیسابقه از ریسکهای عرضه روبهرو شده است؛ کاهش ذخایر اروپا به پایینترین سطح یک دهه اخیر از یک سو و محدودیت ترانزیت الانجی از تنگه هرمز از سوی دیگر، قیمتها را به بالاترین سطح سه سال گذشته رسانده است.
به گزارش انرژی نویس؛ بازار جهانی گاز طبیعی در هفتههای پایانی سپتامبر ۲۰۲۶ روزهای پرنوسانی را پشت سر گذاشته و نگرانی از وقوع یک زمستان گران، به مهمترین دغدغه فعالان این صنعت تبدیل شده است. شاخص گاز اروپا در هاب TTF هلند برای نخستین بار در سه سال گذشته از مرز ۸۰ یورو برای هر مگاواتساعت عبور کرد و در میانه سپتامبر به اوج خود رسید؛ هرچند در روزهای پایانی ماه با مطرح شدن طرحهای دیپلماتیک موقت، بخشی از شیب صعودی آن اصلاح شد.
به گفته تحلیلگران، قراردادهای سررسید ماه اکتبر در محدوده ۷۴ یورو برای هر مگاواتساعت معامله میشود و نوسانهای روزانه در حوالی ۷۲ تا ۷۳ یورو ادامه دارد. این سطح، هرچند بسیار پایینتر از قلههای بحران انرژی سال ۲۰۲۲ است، نشاندهنده نگرانی جدی درباره تأمین گاز در ماههای سرد پیش رو است.
یکی از عوامل اصلی این تنش، سطح پایین ذخایر گاز اروپا است. بر اساس گزارشها، پرشدگی مخازن زیرزمینی این قاره در پایان سپتامبر حدود ۶۷ تا ۶۸ درصد بوده است؛ رقمی که پایینترین سطح برای این مقطع زمانی از سال ۲۰۱۳ تاکنون به شمار میرود و فاصلهای قابل توجه با میانگین پنجساله حدود ۸۴ درصد دارد. همین موضوع سبب شده اروپا برای تأمین سوخت زمستانی، به شدت به خرید محمولههای فوری الانجی وابسته شود.
از سوی دیگر، محدودیتهای ترانزیتی در تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، جریان محمولههای الانجی خاورمیانه، به ویژه از قطر و امارات را مختل کرده است. تشدید تنشهای دیپلماتیک در این منطقه و توقف بخشی از محمولههای قطر انرژی، رقابت سنگین میان خریداران آسیایی و اروپایی را برای جذب محمولههای جایگزین افزایش داده است.
افزایش تقاضای آسیا نیز مزید بر علت شده است؛ موج گرمای زودهنگام در شماری از کشورهای آسیایی، قیمتهای نقدی این منطقه را بالا برد و بیم آن میرود که در ماههای پیش رو، جنگ قیمتی سنگینی میان دو قطب مصرفکننده برای تصاحب محمولههای محدود آمریکا و سایر تولیدکنندگان شکل بگیرد. تعمیرات فصلی زیرساختهای گازی نروژ و نزدیک شدن به ممنوعیت واردات الانجی روسیه از ابتدای ژانویه ۲۰۲۷ نیز بر فشار عرضه افزوده است.
در مقابل، بازار داخلی آمریکا شرایط متفاوتی را تجربه میکند. قیمت معاملات آتی گاز طبیعی در بورس نیویورک پس از یک دوره نوسان و ثبت سقفهای نزدیک به ۳.۳۰ دلار، در زمان سررسید قرارداد اکتبر روی حدود ۳ دلار برای هر میلیون BTU بسته شد. افزایش تولید شیل، رشد ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر و ذخایر کافی، از جهش قیمت در این بازار جلوگیری کرده است؛ به طوری که میانگین قیمت هنری هاب در تابستان امسال حدود ۶ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته بوده است.
در سطح بلندمدت، غولهای انرژی جهان همچنان بر توسعه زیرساختهای الانجی متمرکز ماندهاند. تصمیم نهایی سرمایهگذاری برای فاز دوم پروژه الانجی کانادا با هدف تأمین پایدار گاز آسیا و بازار جهانی در سالهای آینده، نمونهای از این راهبرد است. با این حال، در کوتاهمدت بازار گاز نسبت به هر خبر سیاسی، هر تغییر در امنیت آبراههای حیاتی و هر نوسان آبوهوایی آستانه فصل سرما، به شدت حساس و آسیبپذیر باقی مانده است. کارشناسان هشدار دادهاند که در صورت بروز سرمای زودرس یا تشدید تنشهای منطقهای، عبور قیمتها از مرز ۱۰۰ یورو برای هر مگاواتساعت دور از انتظار نیست.
