افزایش ۱۸۰ هزار بشکهای ظرفیت پالایش کشور با ورود دو پالایشگاه جدید؛ تنگنای پالایش جهانی و رکورد حاشیه سود
صنعت پالایش نفت کشور در مسیر افزایش ظرفیت قرار گرفته است؛ ورود دو پالایشگاه جدید آدیش جنوبی و مهر خلیج فارس تا پایان سال حدود ۱۸۰ هزار بشکه در روز به ظرفیت پالایشی میافزاید، همزمان که بازار جهانی با تنگنای شدید پالایش و رکوردشکنی حاشیه سود پالایشگران روبهروست.
به گزارش انرژی نویس؛ مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران اعلام کرد با ورود دو پالایشگاه جدید آدیش جنوبی و مهر خلیج فارس به چرخه تولید تا پایان سال، حدود ۱۸۰ هزار بشکه در روز به مجموع ظرفیت پالایشی کشور افزوده می شود. این دو پالایشگاه در مجموع روزانه حدود ۱۲ میلیون لیتر بنزین و ۵ میلیون لیتر نفت گاز به سبد سوخت کشور اضافه می کنند. پالایشگاه آدیش جنوبی در حال دریافت خوراک و طی کردن فرایند بهره برداری است و پالایشگاه مهر خلیج فارس نیز مطابق برنامه تا پایان سال به بهره برداری می رسد.
در همین راستا، مدیرعامل پالایشگاه نفت اصفهان در نشست خبری خود اعلام کرد ظرفیت پالایش نفت خام این مجموعه به ۴۳۰ هزار بشکه در روز رسیده است. بر پایه برنامه ریزی ها، تولید بنزین این پالایشگاه از حدود ۱۲ میلیون لیتر کنونی به ۲۴ میلیون لیتر در روز افزایش خواهد یافت که شامل افزوده شدن ۸ میلیون لیتر بنزین استاندارد و ۴ میلیون لیتر از طریق مدیریت بوتان مازاد است.
این توسعه ظرفیت در شرایطی رخ می دهد که بازار جهانی با تنگنای جدی در بخش پالایش روبه روست. بر اساس گزارش های صنعتی، ظرفیت عملیاتی پالایش جهان به دلیل آسیب زیرساخت های پالایشی در روسیه و خاورمیانه و همچنین تعطیلی ساختاری شماری از واحدهای قدیمی و کم بازده در آمریکا و اروپا، با افت محسوسی روبه رو شده است. همین کمبود، حاشیه سود پالایشگران در تبدیل نفت خام به فرآورده را به سطحی بی سابقه رسانده است؛ به طوری که اختلاف قیمت نفت گاز و نفت خام برای نخستین بار از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است.
بر پایه گزارش ماهانه آژانس بین المللی انرژی، پالایشگاه های جهان با وجود ثبت اوج فصلی تابستان در حدود ۸۱.۴ میلیون بشکه در روز، همچنان پایین تر از میانگین تاریخی خود فعالیت می کنند. این وضعیت به همراه افت پیوسته موجودی فرآورده های نفتی، به ویژه میان تقطیرها، فشار عرضه در بازار سوخت را تشدید کرده است.
در سطح سیاست گذاری نیز، کاهش قیمت خرده فروشی سوخت و افت موجودی، بحث محدودسازی صادرات نفت گاز در آمریکا را مطرح کرده است؛ ایده ای که با مخالفت شدید انجمن نفت آمریکا و گروه های پالایشی روبه رو شده است. منتقدان هشدار می دهند که محدودسازی صادرات، پالایشگاه های ساحل خلیج را از مسیرهای صادراتی ضروری محروم و به جای رفع کمبود، شرایط عرضه را بدتر می کند.
در بلندمدت نیز شماری از کشورها برنامه توسعه ظرفیت پالایشی خود را کلید زده اند؛ از جمله قزاقستان که طرح های دولتی برای ارتقای ظرفیت پالایش داخلی و رساندن آن به بیش از ۳۰ میلیون تن تا سال ۲۰۳۱ را اعلام کرده است.
کارشناسان معتقدند آینده کوتاه مدت بازار، بیشتر از سمت عرضه نفت خام، به محدودیت ظرفیت پالایش گره خورده است. بر همین اساس، بالا ماندن قیمت فرآورده های نفتی و نوسان شدید بازار در ماه های پیش رو، محتمل ارزیابی می شود؛ مگر آنکه ظرفیت های پالایشی جدید به مدار بازگردند و فشار موجودی ها کاهش یابد.
