بحران آب در مشهد و افت ذخیره سد دوستی به دو درصد؛ تأکید بر مدیریت توأمان آب سطحی و زیرزمینی

به گزارش انرژی نویس؛ وضعیت منابع آب کشور در آغاز سال آبی جدید، تصویری متفاوت و نامتوازن را نشان می دهد. در حالی که بعضی سدها در مناطق شمال و البرز نسبت به بحران شدید سال گذشته وضعیت بهتری تجربه می کنند، شرایط در شماری از کلان شهرها همچنان بحرانی است.

در این میان، شرایط کلان شهر مشهد و استان خراسان رضوی بسیار بحرانی گزارش شده است. سد دوستی، به عنوان اصلی‌ترین تأمین‌کننده آب این شهر، و سایر سدهای منطقه در وضعیت بسیار کم آبی قرار دارند؛ به طوری که ذخیره سد دوستی به حدود دو درصد ظرفیت خود رسیده است. به همین دلیل، تأمین آب شرب مشهد عملاً وابستگی شدیدی به چاه ها و سفره های زیرزمینی پیدا کرده و مقامات آب و فاضلاب بر لزوم همکاری جدی شهروندان و رعایت الگوی مصرف تأکید کرده اند.

در سمت دیگر، وضعیت سدهای تأمین کننده آب کلان شهرهای منطقه البرز تا حدی بهبود یافته است. یک سد کلیدی که سال گذشته به دلیل خشکسالی شدید تا مرز بحران پیش رفته بود، اکنون با ذخیره ای در حدود ۱۳۵ میلیون متر مکعب وضعیت بهتری را تجربه می کند که نتیجه مدیریت خروجی ها و ورودی های مناسب تر است. با این حال، مجموع ذخایر سدهای پنج گانه تأمین کننده آب مرکز کشور حدود ۴۱۲ میلیون متر مکعب گزارش شده، در حالی که حجم مطلوب آن ها باید حدود ۶۰۵ میلیون متر مکعب باشد؛ بنابراین همچنان کسری مخازن نسبت به شرایط نرمال بلندمدت وجود دارد.

در حوزه مدیریت منابع نیز شرکت آب منطقه ای مربوطه اعلام کرده است در صورت بهبود بارش ها در سال آبی جدید، تلاش خواهد شد با اتکای بیشتر به آب های سطحی، از میزان برداشت از منابع آب زیرزمینی و آبخوان ها کاسته شود تا فرصتی برای احیای سفره های زیرزمینی فراهم گردد. این رویکرد موسوم به مدیریت توأمان آب سطحی و زیرزمینی، یکی از راهبردهای کلیدی برای مقابله با افت شدید سطح آبخوان ها به شمار می رود.

ارزیابی های شرکت مدیریت منابع آب و سازمان هواشناسی نشان می دهد کشور همچنان با اثرات خشکسالی های متوالی سال های گذشته دست و پنجه نرم می کند و میزان بارش های اولیه پاییز نسبت به میانگین های بلندمدت با نوسان و کاهش روبه رو بوده است. کارشناسان تأکید می کنند بهبود مقطعی یا افزایش نسبی ورودی سدها نباید به معنای رفع کامل تنش آبی تلقی شود؛ به ویژه آنکه حدود ۱۲ استان کشور درگیر درجات مختلف تنش آبی هستند.

با توجه به این شرایط، مدیریت مصرف آب شرب، پرهیز از مصارف غیرمجاز و صرفه جویی عمومی همچنان مهم‌ترین راهکار برای عبور پایدار از فصول پیش رو دانسته می شود. توصیه می شود شهروندان با اصلاح الگوی مصرف، رفع نشتی های شبکه داخلی منازل، استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف و پرهیز از شست وشوی غیرضروری، در کاهش فشار بر منابع آبی مشارکت کنند. کشاورزان نیز با به کارگیری روش های نوین آبیاری و کشت های کم آب‌بر می توانند سهم مهمی در حفظ منابع آبی ایفا کنند. در مناطق دارای تنش آبی، پیگیری اطلاع رسانی رسمی از سوی شرکت های آب منطقه ای و رعایت توصیه های آن ها توصیه می شود.