بهبود ورودی سدهای کشور همزمان با تداوم تنش آبی در کلان‌شهرها؛ سد دوستی در وضعیت بحرانی
ورودی آب به سدهای کشور در سال آبی جدید با رشد حدود ۷۲ درصدی نسبت به سال گذشته همراه شده و میانگین پرشدگی مخازن به ۵۳ تا ۵۸ درصد رسیده است؛ با این حال، توزیع نامتوازن بارش‌ها، تنش آبی در شماری از کلان‌شهرها را تشدید کرده است.
به گزارش انرژی نویس؛ تازه‌ترین گزارش های وزارت نیرو و شرکت مدیریت منابع آب ایران نشان می دهد وضعیت مخازن سدهای کشور در سال آبی جدید نسبت به سال گذشته بهبود چشمگیری داشته است. میانگین پرشدگی مخازن سدها در محدوده ۵۳ تا ۵۸ درصد گزارش شده و حجم آب موجود در مقایسه با سال قبل حدود ۳۷ درصد افزایش یافته است. همچنین کل ورودی آب به سدهای کشور به دلیل بهبود نسبی بارش ها، رشد چشمگیر حدود ۷۲ درصدی را ثبت کرده است.
با این حال، کارشناسان تأکید می کنند که رشد آمار کلی سدها به معنای رفع کامل بحران خشکسالی انباشته چندساله نیست. تغییر رژیم بارندگی ها از بارش های نفوذی و مداوم به بارش های نقطه ای، کوتاه و سیل آسا سبب شده بخش قابل توجهی از آب حاصل از این بارش ها جذب نشود و رواناب سطحی آن به سرعت از دسترس خارج شود.
برخلاف بهبود آمار کلان، توزیع ذخایر آبی در سطح کشور یکسان نیست و شماری از مناطق همچنان با تنش جدی آب شرب روبه رو هستند. در استان های مرکزی و مناطق پرجمعیت، وضعیت برخی سدها نامتوازن است؛ به طوری که برخی سدها با رشد قابل توجه ذخایر، وضعیت پایدارتری پیدا کرده اند و در مقابل، سدهایی مانند لار و ماملو همچنان با کسری شدید نسبت به میانگین بلندمدت و پرشدگی پایین دست و پنجه نرم می کنند.
در شرق و شمال شرق کشور نیز چالش جدی ادامه دارد. سد دوستی، یکی از منابع اصلی تأمین آب شرب در خراسان رضوی که از آب های مرزی تغذیه می شود، با کسری شدید ورودی روبه روست و پرشدگی آن در سطح بسیار پایین گزارش شده است. به همین دلیل، مشهد همچنان در فهرست مناطق با تنش آبی جدی قرار دارد. شهرهایی مانند اراک و ساوه در استان مرکزی نیز در اولویت های بالای مدیریت تنش آبی شرب قرار گرفته اند.
در مجموع، حدود ۱۲ تا ۱۴ استان کشور به دلیل توزیع نامتوازن بارش ها، افت سفره های زیرزمینی و تداوم آثار خشکسالی های انباشته، همچنان در شرایط تنش آبی یا زیرنرمال به سر می برند. این وضعیت به ویژه در مناطقی که به منابع آب سطحی وابسته اند، محسوس تر است.
تجربه جهانی نیز نشان می دهد که خشکسالی به یک الگوی پایدا ر تبدیل شده است. در بخش هایی از غرب آمریکا، مخازن اصلی مانند دریاچه پاول و دریاچه مید در سال ۲۰۲۶ به پایین ترین سطح تاریخی خود رسیده اند و تهدید جدی برای تأمین آب و برق آبی حدود ۴۰ میلیون نفر ایجاد کرده اند. در برخی مناطق نیز گرمای بی سابقه، حتی بیش از کاهش بارش، به تشدید تبخیر و افت ذخایر دامن زده است.
کارشناسان معتقدند در چنین شرایطی، مدیریت مصرف، صرفه جویی و کنترل تقاضا همچنان باید در اولویت برنامه ریزی شهری و استانی باقی بماند. به گفته آنان، تکیه صرف بر بهبود آمار مقطعی سدها می تواند در سال های پیش رو به بحران های پنهان و پایدار در تأمین آب منجر شود.
