تنش دوباره در تنگه هرمز؛ حمله به نفتکش ها و شرط های ایران برای بازگشایی آبراه
تنگه هرمز در آغاز اکتبر ۲۰۲۶ بار دیگر کانون تنش شد؛ در پی اصابت پرتابه های ناشناس به چند نفتکش و کشتی تجاری و افزایش اقدامات گشت دریایی، تردد در این آبراه راهبردی برای بازه هایی محدود شد و مقام های ایرانی بازگشایی کامل آن را به تحقق شرط های مشخصی گره زدند.
به گزارش انرژی نویس؛ تنگه هرمز، یکی از حیاتی ترین گذرگاه های انرژی جهان، در آغاز اکتبر ۲۰۲۶ بار دیگر به کانون تنش و نگرانی بدل شد. در پی اصابت پرتابه های ناشناس به چند نفتکش و کشتی تجاری، امنیت تردد و صادرات انرژی در این آبراه راهبردی زیر سؤال رفت.
حمله به نفتکش ها و اختلال در تردد
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا و منابع خبری گزارش دادند چندین فروند نفتکش و کشتی تجاری در حین تردد در تنگه هرمز و نزدیکی آب های عمان مورد اصابت پرتابه های ناشناس قرار گرفتند. این حملات به بروز خساراتی مانند آتش سوزی جزئی و قطعی برق در برخی شناورها انجامید، اما تلفات جانی یا آلودگی زیست محیطی گزارش نشد. داده های پلتفرم های رصد کشتیرانی نشان داد تردد کشتی ها در پی این حوادث برای بازه هایی کوتاه دچار توقف یا محدودیت شدید شد.
موضع ایران و شرط های بازگشایی
دولت و مقام های ایرانی تأکید کرده اند که تنگه هرمز اهرمی مهم در دست آنان است و تحولات آن به روند مذاکرات گره خورده است. در همین چارچوب، رئیس مجلس شورای اسلامی اعلام کرد تا زمانی که شرایط مورد نظر ایران، بر پایه یادداشت تفاهم اسلام آباد، به طور کامل محقق نشود، وضعیت بسته ماندن یا محدودیت های سخت گیرانه این آبراه تغییری نخواهد کرد. گزارش ها همچنین از آماده سازی دو طرف برای احتمال تشدید تنش در صورت شکست این چارچوب خبر می دهند.
راهکارهای جایگزین برای ادامه صادرات
بر پایه داده های اطلاعات تجاری جهانی، با وجود تداوم حملات، صادرات کلی نفت خام منطقه تا حد زیادی به میانگین های پیش از بحران بازگشته است. این موفقیت عمدتاً با بهره گیری از مسیرهای جایگزین، مانند افزایش ظرفیت خطوط لوله در عربستان و امارات و انتقال کشتی به کشتی، و دور زدن بخشی از این گلوگاه حاصل شده است. در همین حال، جریان فرآورده های پالایشی مانند گازوئیل همچنان محدود مانده و قیمت ها را در سطح منطقه و جهان بالا نگه داشته است. در تحولی راهبردی نیز عراق برای نخستین بار در چند دهه گذشته، نفت خود را با یک نفتکش بسیار بزرگ از مسیر خارج از تنگه هرمز منتقل کرد.
واکنش های بین المللی
در بُعد دیپلماتیک، فرانسه پیش نویس قطعنامه ای را در شورای امنیت سازمان ملل متحد توزیع کرده که بر لزوم تضمین آزادی کشتیرانی و امنیت تردد در تنگه هرمز متمرکز است. ایالات متحده و متحدان غربی نیز ضمن افزایش هشدارها، تحریم های تازه ای را علیه بخش های گوناگون اقتصادی و لجستیکی اعمال کرده و حضور نظامی خود را در منطقه حفظ کرده اند.
جمع بندی و چشم انداز
کارشناسان معتقدند صنعت انرژی و شرکت های کشتیرانی توانسته اند با راهکارهای فنی و خطوط لوله جایگزین تا حدودی جریان نفت را حفظ کنند، اما تنگه هرمز همچنان یک گلوگاه نظامی شده است که در معرض بروز ناگهانی تنش، حمله پرتابه ای و افزایش شدید هزینه کرایه و بیمه حمل قرار دارد. تداوم این وضعیت می تواند سطح نااطمینانی در بازار جهانی انرژی را بالا نگه دارد.
